X
تبلیغات
پیکوفایل
رایتل

اردوهای دانش آموزی و عباس نمکی

اردوها وفعالیت های گروهی
سه‌شنبه 3 اسفند‌ماه سال 1389

آشنایی با ویژگی های حرم مطهر حضرت امام رضا

بارگاه منور حضرت ثامن الحجج امام رضا علیه السلام :

شهر مشهد با شهادت امام رضا (ع) در خاک توس و دهکده سناباد پایه گذاری شد و از آن زمان یعنی از سال 203 هجری قمری این منطقه به مشهد توس و مشهد الرضا اشهرت یافت . در مدت دوازده قرن که از تاریخ شهادت امام رضا (ع) می گذرد مشهد نیز مانند دیگر نواحی ایران عموما در معرض تاخت و تازهای بسیار بوده و از نظر ویژگی های مذهبی - فرهنگی فراز و فرودهای خاص خود را نیز داشته است .
این شهر گرچه بر اثر حملات و هجوم های مکرر ، گاه تا مرز ویرانی کامل نیز سقوط کرده اما به برکت بارگاه امام در کمترین زمان بازسازی و آباد شد ، تا جایی که اکنون از بزرگترین شهرهای مذهبی جهان به شمار می آید . ضریح از جمله مظاهر باشکوه معنوی و نمادهای ممتاز هنری و فنی آستان مقدس رضوی است . که تاکنون 5 ضریح ساخته و بر مضجع شریف نصب شده است . همچنین مشخص ترین نماد و نشانه مضجع شریف رضوی (ع) گنبد زراندود آن است که از دوردست های شهر قابل رویت بوده ، سلام و درود بیکران مجاوران و زائران حضرتش را نثار مدفن پاک آن امام همام می کند .بی اغراق می توان گفت نخستین تصویر و خاطره ای که همگان با شنیدن نام " مشهد " در ذهنشان می نشیند ، تصویر طلافام همین گنبد است که آرزوی زیارت آستان منورش را در یادها زنده می کند . نخستین گنبدی که بر فراز مزار قدسی حضرت ساخته شد ، به امر سلطان " سنجر سلجوقی " (552 - 511 ه- ق) و از سوی وزیر وی ، شرف الدین قمی و مساعدت گروهی دیگر از سرشناسان ، در آغاز قرن 6 هجری بنا شده و به نقل مورخان ، از کاشی بوده است . در عهد صفویان و در روزگار شاه طهماسب صفوی خشت های نفیس کاشی روی گنبد به خشت های طلا مبدل شد . پس از غارت خشت های طلای گنبد در شورش ازبک ها ، به دستور شاه عباس صفوی و در فاصله سال های 1016 - 1009 ه .ق . که وی پیاده از اصفهان به مشهد آمد ، تجدید بنا و طلا کاری مجدد گنبد صورت گرفت .

اکنون ، قبر مطهر امام رضا (ع) دو گنبد دارد : اول ، همان گنبد نخستین که قرن ها از ساخت آن می گذرد و از درون حرم ، سطح مقعر و مقرنس آن پیداست - و دوم گنبد فعلی که به دستور شاه عباس دوم بر روی گنبد اول قرار گرفت . ارتفاع گنبد خورشید مثال رضوی (ع) ، از کف حرم تا اوج محدب آن بیش از 31 متر است . در مجموعه قدیمی آستان قدس رضوی دو مناره وجود دارد که یکی از آنها نزدیک گنبد مطهر و دیگری مقابل آن و بالای ایوان عباسی ( صحن انقلاب ) واقع شده است . هر دو مناره روکش طلا دارند و جلوه ای شکوهمند به بارگاه حضرت بخشیده اند . احتمال می رود مناره نزدیک گنبد هم زمان با بنای خود گنبد ساخته شده و از آثار قرن 6هجری است ؛ چه ، در آن زمان معمول بوده که در کنار گنبد ، مناره ای هم ساخته شود . شاه طهماست صفوی در قرن 10 مناره مذکور را مرمت و طلا کاری کرد .

پس از وی نادرشاه افشار ، هنگامی که ایوان امیرعلی شیر نوایی را تذهیب می کرده ، مناره گنبد را نیز تجدید طلا نموده است . دومین مناره ، روی ایوان عباسی است و از دیگر آثار عهد نادری به شمار می رود . با اینکه فاصله دو مناره زیاد است ، اما کسانی که از سمت جنوب اماکن متبرکه ( خصوصا خیابان امام رضا ) به سوی حرم می آیند ، چنین می پندارند که گنبد مطهر میان دو مناره قرار گرفته است . معلوم نیست که بانی و معمار آن ، منظور خاصی از بنای این چنینی مناره داشته یا طبیعت کار این طور درآمده است . قدیمی ترین سنگی که بر مزار حضرت رضا (ع) دیده شده ، سنگ مرمری با ابعاد 40 در 30 و قطر 6 سانتی متر در اوایل قرن 6 بر مزار امام (ع) نصب شده است . این سنگ از نفایس بسیار ارزشمند موزه آستان قدس رضوی بوده که خط آن کوفی شکسته است و از نظر تاریخی اهمیت فوق العاده دارد . سه کتیبه در حاشیه سنگ و یک کتیبه در سطح محرابی شکل آن نقش بسته است . دومین سنگ مرقد امام (ع) ظاهرا سنگی از جنس مونسار ( مرمر سفید آهکی ) است که به جای آن بر مزار امام (ع) جای داشته ، آگاهی چندانی از چگونگی آن به دست نیامده است . سومین سنگ مزار حضرت ، سنگی مرمر بسیار ممتاز از معدن توران پشت یزد است . این سنگ به رنگ سبز چمنی با ابعاد 2/20 در 1/10 و قطر یک متر و وزن 3600 کیلوگرم ، که همزمان با تعویض و نصب ضریح پنجم در سال 1379 ه . ش .در حرم مطهر درون ضریح بر مزار مرقد امام (ع) نصب شده است . سنگ پیشین مضجع شریف امام (ع) از نظر قدمت و آسیب دیدگی همزمان با تعویض و نصب ضریح جدید با حضور مقام معظم رهبری حضرت آیت الله خامنه ای ( مدظله العالی ) تعویض شد و به جای آن ، سنگ جدید با محتوای الهام بخش هنری و آیات الهی ، بر مضجع نورانی امام (ع) نصب شد . بر سطح این سنگ جدید ، علاوه بر کلمات مقدس و الهام بخش ، تاریخ ولادت و شهادت امام هشتم (ع) نقش بسته است . در میانه صحن انقلاب ، سقاخانه ای قرار دارد که یک گنبد طلایی روی آن ساخته شده و به سقاخانه اسماعیل طلایی معروف است .

این سقاخانه دارای ساختمانی هشت ضلعی بوده و زائران آب آن را به عنوان آبی متبرک می آشامند . در میان مورخان ، مشهور آن است که این بنا به دستور نادر شاه افشار و توسط شخصی به نام اسماعیل طلایی ساخته شده و سنگ مرمر یک پارچه آن را هم نادرشاه از هرات آورده است . مسجد پر اجلال گوهرشاد ، از باشکوه ترین و زیبا ترین مساجد ایران اسلامی است ، که از سال 797 هجری قمری همچنان در کنار مضجع شریف امام ابوالحسن الرضا (ع) استوار ایستاده است . معماران و هنرمندان چیره دست و خلاق عصر بانوی آبادگر یعنی گوهرشاد ، تمام نبوغ و توان فنی و هنری خود را در ساخت این عبادتگاه باشکوه به کار گرفته و از خود اثری به یادگار گذاشته اند که هر بیننده را مفتون و مجذوب جلوه های بدیع خویش می سازد . ذکر این نکته بجاست که مساجد ایران اسلامی به داشتن ایوان های بلند ، با طاق های خوش ترکیب و خوش نقش و کاشیکاری های بسیار نفیس معروفند و این وجه امتیاز مساجد ایران با دیگر مساجد در جای جای جغرافیای جهان اسلام است . مسجد جامع گوهرشاد نمونه کامل و برجسته هنر ایرانی است . تمام خصوصیات و ویژگی های معماری سنتی در آن به کار رفته و به خصوص ایوان بزرگ مسجد یعنی ایوان مقصوره به گونه ای زینت یافته که اضافه بر ایجاد احساس آرامش و نشاط ، نماز گزار و نیایشگر را در جهانی مرموز و ماورآیی به پرواز درآورده ، غرق در جذبه های عرفانی می سازد . مسجد گوهرشاد مربع شکل و ابعاد آن 51/65 در 56/30 و افزون بر 9410 متر مربع مساحت دارد . مسجد دارای چهار ایوان و هشت شبستان کوچک و بزرگ است . دو شبستان بزرگ در دو طرف ایوان مقصوره و هر یک دارای چهل ستون که بر آنها طاق های ضربی به سبک تیموریان زده شده ، در دو طرف ایوان شرقی دو شبستان و در دو سمت ایوان شمالی نیز دو شبستان کوچک دیگر واقع است

کامل ترین مجموعه محل های دیدنی مشهد امید وارم به کار دوستان بیاد
*  برخی ازاماکن زیارتی حرم مطهر حضرت امام رضا (ع) و مجاور آن :
 مدرسه فاضل خان .آرامگاه شیخ طبرسی. بقعه شیخ حر عاملی .مقبره شیخ بهایی .مدرسه سلیمان خان .مدرسه بهزادیه. مدرسه عباسقلی خان
خواجه مراد.مدرسه میرزا جعفر.مدرسه خیرات خان .مدرسه نواب .مدرسه باقریه .آرامگاه امیر غیاث الدین ملکشاه .هارونیه .قلعه حاجی تراب. بستهای حرم،آرامگاه امیر ارسلان جاذب .حمام شاه .مقبره خواجه ربیع. آرامگاه خواجه اباصلت هروی .تپه نادری .مصلای طرق