X
تبلیغات
پیکوفایل
رایتل

اردوهای دانش آموزی و عباس نمکی

اردوها وفعالیت های گروهی
دوشنبه 27 تیر‌ماه سال 1390

اصول تغذیه در تابستان

در تابستان و فصول گرم شرایطی فراهم می گردد که بیماری های فصلی مانند اسهال، وبا و مسمومیت های غذا از طریق مواد غذایی منتقل شده و به شکل وسیع گسترش می یابد.

بررسی ها نشان می دهد، در فصل تابستان آمار مراجعین به مراکز درمانی و اورژانس بیمارستانی، که دارای ناراحتی های گوارشی مانند دل درد، استفراغ و ... در اثر مصرف مواد غذایی آلوده، در نتیجه مسمومیت غذایی می باشند زیاد شده و در طول تابستان شدت می یابد.

یکی از مهم ترین عوامل بروز مسمومیت های گوارشی عدم رعایت مسائل بهداشتی در زنجیره ی تهیه ی مواد غذایی تا مصرف (توزیع و نگهداری) به ویژه بی دقتی در نگهداری صحیح مواد غذایی در منازل می باشد.

همه ی مواد غذایی در تابستان خطرناک نیستند، بلکه برخی از مواد غذایی در اثر شرایط به وجود آمده مانند گرما، نوع ماده ی غذایی و ...، امکان آلودگی و فساد بیشتری دارند. به طور عموم هر نوع ماده ی غذایی که دارای آب بیشتری باشد ، بیشتر در معرض آلودگی و فساد قرار می گیرد(مانند گوشت، شیر و مواد لبنی و...).


روش های نگهداری مواد غذایی
گرمای 20 تا 40 درجه در تابستان بهترین دما برای رشد میکروب ها بر روی مواد غذایی و در نتیجه فساد آنها می باشد. پس برای جلوگیری می توان از روش نگهداری در دمای پایین استفاده نمود که از دیرباز انسان ها از این روش استفاده می کردند. پس می توان از یخچال و فریزر در نگهداری مواد غذایی استفاده کرد.

علاوه بر سرما از گرما نیز می توان برای از بین بردن شرایط ایجاد فساد در مواد غذایی استفاده نمود. به این صورت که با پختن و جوشاندن مواد غذایی در دمای بالای 70 درجه مانند جوشاندن غذاهای کنسرو شده، پاستوریزه کردن شیر و .. می توان آنها را به شکل مطمئن مصرف نمود.

برای جلوگیری از رشد میکروب ها در مواد غذایی می توان از یخچال ، فریزر، پختن و جوشاندن مواد غذایی در دمای بالای 70 درجه، نمک سود کردن و ترش نمودن میوه ها (ترشی ها) یا خشک کردن مواد غذایی ( انواع برگه یمیوه ها) استفاده کرد.
نکته: باید توجه نمود که آن دسته از مواد غذایی که در منزل تهیه می شوند باید به صورت سرد در یخچال نگهداری گردند و یا قبل از مصرف در حرارت بالا پخته و گرم شده و سپس به مصرف برسند.

از روش های مناسب دیگر برای جلوگیری فساد مواد غذایی و سبزی جات و میوه جات، نمک سود کردن و ترش نمودن میوه ها (ترشی ها) می باشد که با ایجاد محیط اسیدی و قلیایی بالا از رشد میکروب ها بر روی مواد غذایی جلوگیری می کند. به همین دلیل توصیه می شود که هنگام مصرف برخی از مواد غذایی از آب لیمو ترش استفاده گردد؛ چون این ترشی و نیز مصرف غذاهای ترش باعث می شوند که دستگاه گوارشی اسیدی شده و میکروب ها نتوانند در دستگاه گوارش رشد کرده و باعث مسمومیت شوند.

در تابستان باید توجه نمود که مواد غذایی در معرض هوا قرار نگیرند و حتماً دارای پوشش مناسب باشند. حتی درون یخچال نیز باید روی مواد غذایی پوشانده شوند تا زود فاسد نگردند و یا در معرض آلودگی از طریق حشراتی مانند سوسک و مگس قرار نگیرند.

روش خشک کردن نیز از راه های دیگر نگهداری مواد غذایی در طولانی مدت می باشد.

هنگام مصرف برخی از مواد غذایی از آب لیمو ترش استفاده کنید؛ چون این ترشی باعث می شود که دستگاه گوارشی اسیدی شده و میکروب ها نتوانند در دستگاه گوارش رشد کنند.
تاریخ مصرف مواد غذایی باید مورد توجه قرار گیرد (به ویژه در تابستان). چون ماندگاری مواد غذایی رابطه ی تنگاتنگی با تاریخ مصرف مواد غذایی دارد، پس هر چه دما بالا رود، ماندگاری مواد غذایی کمتر شده و زودتر فاسد می گردند. در هنگام خرید و مصرف مواد غذایی به تاریخ تولید و انقضای آن حتماً توجه گردد. از خرید و مصرف مواد غذایی فاقد نشانه های ذکر شده و علائم استاندارد و هم چنین به صورت فله ای خودداری شود.

پیشگیری از مسمومیت غذایی :
برای جلوگیری از مسمومیت های غذایی نکات زیر را به خاطر بسپارید:

- قبل و بعد از تهیه مواد غذایی دست های خود را به خوبی بشوئید؛

- هفته ای یک بار یخچال را تمیز کنید؛

- در استفاده از مواد غذایی که دوره ی مصرف کوتاه داشته و بیشتر در معرض آلودگی قرار دارند مانند غذاهای گوشتی، تخم مرغ ، سالاد الویه، سس، انواع کنسروها، شیرینی تر و شیر و... شتاب کنید؛

- درهنگام تهیه مواد غذایی در منزل تمام لوازم آشپزخانه را که با مواد غذایی تماس دارند به صورت کامل بشوئید؛

- مواد غذایی تازه را پس از کشیدن روکش مناسب بر روی آن، در یخچال نگهداری نمایید و در ضمن به خاطر بسپارید که قسمت میانی یخچال با دمای 4 تا 5 درجه بهترین قسمت برای نگهداری پنیر، ماست و دیگر مواد لبنی و غذاهای پخته است. بخش بالای یخچال با دمای حدود 2 درجه بهترین قسمت برای نگهداری گوشت، کالباس و ماهی است و درنهایت بخش پائینی یخچال با دمای حدود 7 درجه بهترین مکان برای نگهداری سبزیجات و میوه ها می باشد؛

هنگام خرید و مصرف مواد غذایی به تاریخ تولید و انقضای آن حتماً توجه گردد.
- برای جلوگیری از بروز مسمومیت های غذایی، هیچ وقت غذا را به صورت نیمه گرم مصرف ننمایید، بلکه غذا را یا به صورت سرد یا گرم مصرف کنید؛

- در تابستان باید به تاریخ مصرف و تولید، مجوز بهداشت (پروانه بهداشت)، پروانه ی ساخت و علامت استانداردی که بر روی بسته بندی مواد غذایی به ویژه بستنی، آب میوه، محصولات لبنی و گوشت قید شده است توجه نمود که در غیر این صورت امکان بروز مسمومیت و بیماری وجود خواهد داشت؛

- در مسافرت های تابستانی باید از خرید هر گونه غذاهای آماده ی غیربهداشتی (از دست فروش ها و دوره گردها) جداً خودداری شود؛

- کنسرو مواد غذایی را قبل از مصرف، باید به مدت 20 دقیقه در آب کاملاً جوش، جوشاند و سپس مورد مصرف قرار داد.
در فصل تابستان گرمای زیاد، رطوبت بالا، افزایش بار کاری رستوران ها و فروشندگان مواد غذایی همه جزء عواملی هستند که احتمال فساد مواد غذایی و میزان بیماری زایی آنها را بالا می برند و بنابراین برای جلوگیری از مسمومیت های غذایی، گرما زدگی و بسیاری از مشکلات دستگاه گوارش بایستی رعایت اصول تغذیه ای مناسب را کرد تا این فصل زیبا را به خوبی و خوشی و با لذت کامل سپری کنیم. هوای گرم و مرطوب یکی از عوامل مهم رشد باکتری های بیماری زا در مواد غذایی است که با رشد این عوامل مواد خوراکی فاسد می شوند. از طرفی افزایش ناگهانی مسافرت های کوچک و بزرگ و آشپزی های خارج از منزل یا استفاده از غذاهای آماده یا رستوران های بین راهی مزید بر علت شده و احتمال بیماری زایی مواد غذایی افزایش می یابد. یخچال های رستوران ها به علت افزایش مراجعات بیش از پیش پر شده و خارج از ظرفیت کار می کنند که نتیجه آن فساد مواد غذایی است. یک مورد بسیار مهم نیز عدم امکان شست وشوی خوراکی ها در مسافرت و پیک نیک ها است که راه را برای ورود میکروب های بیماری زا هموار می کند.

ممکن است به علت تعجیل در حرکت یا مدت تعطیلات در پخت مواد غذایی بی دقتی شود به گونه ای که برخی از خوراکی ها از جمله گوشت کامل پخته نشود که همین امر سبب فساد آن و افزایش احتمال مسمومیت ها می شود. باید دقت کرد که هنگام پخت گوشت بالاخص به شکل کبابی قسمت های درونی آن نیز پخته شود و همانند بیرون، قسمت داخلی آن نیز قهوه ای رنگ شود و در صورت مشاهده قرمزی درون کباب بایستی در جهت پخت کامل آن اقدام مجدد شود.

یکی از مواد غذایی پرمصرف در مسافرت ها کنسروها است. استفاده از کنسروها در ایام گرم بایستی به دقت صورت گیرد چرا که فساد این شکل بسته بندی از مواد غذایی بسیار خطرناک بوده و ممکن است ما را تا حد مرگ نیز پیش ببرد. وجود باکتری بسیار خطرناک به نام کلسترویوم بوتولینوم که سم مرگباری را تولید می کند در کنسروها ثابت شده که در صورت مصرف این سم فلج عضلات بدن از جمله عضلات تنفسی پیش می آید که فرد را به علت خفگی تا مرگ پیش می برد. بنابراین قبل از مصرف هر نوع کنسروی باید ابتدا آن را به دقت بررسی کرد و در صورت مشاهده برآمدگی یا فرورفتگی در سطح ظروف آن از مصرف آنها خودداری کرد. و کلاً و در هر شرایطی کنسروها را قبل از مصرف حدود 20 دقیقه جوشاند.

سبزیجات بالاخص نوع خام آنها احتمال آلودگی بسیار زیادی دارند بنابراین بایستی سعی شود در این فصل حتی المقدور از استفاده این گروه در مسافرت ها و پیک نیک ها به صورت خام، نشسته و ضدعفونی نشده پرهیز کرد.

با توجه به مراجعات بسیار زیاد به رستوران ها ممکن است شست وشوی ظروف در این مکان ها به دقت صورت نگیرد بنابراین توصیه می شود در این مواقع لوازم شخصی مثل قاشق، چنگال و لیوان خود را همیشه به همراه داشته باشید. برخی از منابع آب در خارج شهرها از چاه های غیراستاندارد و منابع تصفیه نشده است بنابراین سعی شود در مسافرت ها از آب های معدنی بهداشتی یا کولمن ها و فلاسک های شخصی برای حمل آب بهداشتی استفاده شود. مصرف آب در مسافرت بسیار مهم است چرا که یبوست یکی از عوارض مهم دستگاه گوارش در مسافرت هاست که با مصرف آب احتمال بروز آن کاهش می یابد. در این فصل بایستی سعی شود از حمل و نقل مواد غذایی فاسدشدنی مثل خامه، شیرینی های خامه ای، غذاهای سرخ کرده، مایونز و موارد مشابه پرهیز کرد چرا که هوای گرم و رطوبت زیاد امکان فساد آنها را افزایش می دهد.

نکته بسیار مهم در حمل ونقل مواد غذایی این است که همیشه بایستی غذاهای پخته از غذاهای خام جدا نگه داشته و حمل شود. به این منظور پیشنهاد می شود برای حمل و نقل مواد غذایی از کولمن های مخصوص استفاده شود. توجه کنید که کولمن های آب از کولمن های ناقل مواد غذایی جدا باشد. شست وشوی مکرر دست ها با آب و صابون در طول سفر بالاخص قبل از پخت و مصرف غذا در پیشگیری از بیماری ها و مسمومیت های غذایی بسیار موثر است.
در انتها برای شما دوستان سفری خوب و خوش را ارزو مندیم.

نویسنده : علی موفق پور